در سال 1985 میلادی، هری کروتو، از دانشمندان سرشناس انگلیسی آن دوران به گروهی از محققان دانشگاه رایس پیوست که آزمایش های منحصر به فردی را در خصوص خلق شرایط محیطی بسیار سخت و خشن حاکم بر ستارگان آغاز کرده بودند.

 آنها در نظر داشتند دریابند چگونه ستارگان به عنوان منبع اصلی کل کربن های موجود در عالم، این عنصر سازنده را تولید می کنند در جریان این بررسی ها همه چیز طبق برنامه پیش می رفت. از آن زمان تاکنون تلاش های آن دانشمندان برای درک بهتر از ساختارهای کربنی همچنان ادامه داشته است. کروتو آن دوران را به یاد می آورد و اکنون در دانگشاه فلوریدا رهبری برنامه ای را در دست دارد که بزودی به خلق پوشش های ویژه بسیار سبک و مقاوم در محیط ها و فشارهای قابل توجهی نظیر محیط حاکم بر ستارگان منجر خواهند شد.

البته طی سال های اخیر دانشمندان دیگری نیز در این فرآیند حضور داشته اند، از جمله سومیو، دانشمند ژاپنی، او نوع لوله ای شکلی از عناصر کربنی را ارائه کرد که برای جامعه علمی تحقیقاتی جهان دستاوردی ارزشمند به حساب می آمد. در ادامه محققان دیگری نیز البته به صورت سهوی متوجه شدند می توان این ریز لوله ها را روی یکدیگر فشرده ساخت و در نهایت Buckpaper ارائه کرد. این محصول جدید در حقیقت یک فیلم بسیار نازک است که کابردهای قابل توجهی دارد، اما راز نهفته در پس قدرت و استحکام خیره کننده این محصول جدید مربوط به چیست؟

بن وانگ، مدیر انستیتوی مواد با عملکرد عالی دانشگاه فلوریدا می گوید: این راز به سطح وسیع هر یک از نانو لوله ها باز می گردد. اگر تنها یک گرم از این نانولوله را در دست بگیرید و در ادامه تک تک آنها را به ورقه های گرافیتی باز کنید، آن گاه می توانید با استفاده از آنها حدود دوسوم از سطح چمن فوتبال را بپوشانید!

نانو لوله های کربنی بتازگی به دنیای ورزشی و بخصوص تنیس نیز راه یافته اند. محققان این عرصه از علوم با استفاده از آنها توانسته اند بر استحکام راکت های تنیس بیفزایند تا ورزشکار در عین حال که وسیله سبک تری در دست می گیرد، با خیال راحت تری در خصوص استحکام راکت به توپ ضربه بزند.

در این میان دوچرخه سواری نیز از جمله ورزش هایی بوده است که فناوری نانو و نانو لوله های کربنی تأثیر خیره کننده ای بر توسعه آن داشته است. در حال حاضر در ساخت دوچرخه ها و راکت های تنیس جدید از نوعی رزین ترکیبی استفاده می شود که بین یک تا 5 درصد آنها را نانولوله های کربنی تشکیل می دهند. این مواد در قالب نوعی پودر مخصوص به رزین یاد شده اضافه می شوند، اما Buckpaper تا 50 درصد دارای نانولوله های کربنی است که از این حیث نیز برتری ویژه ای بر نانولوله های کربنی معمولی دارد.

دانشمندان این پروژه با چالش هایی نیز رو به رو بوده اند. یکی از مهم ترین آنها این است که با زوایای عجیب و غریبی به یکدیگر متصل می شوند و نتیجه اش محدود شدن قدرت Buckpaper هاست. دکتر وانگ و تیم تحقیقاتی اش به راه حل جالب توجهی در این زمینه دست یافته اند؛ قرار دادن نانولوله ها در برابر میدان مغناطیسی بسیار قوی و در نتیجه قرار گرفتن آنها در یک ردیف منظم. حاصل این ابتکار، چیزی جز افزایش قدرت و استحکام آنها نیست.

در قسمت قبل به دوره افول ناسا در دودهه اخیر پرداختیم و اکنون  به بررسی نقش دکتر گریفین در اعتلای دوباره این سازمان و همچنین معرفی رقبای سرسخت آن می پردازیم. 

 

ستاره راهنما

دکتر گریفین یازدهمین رئیس ناسا در طی تاریخ پنجاه سال‌اش، و شاید مقتدرترین و لایق‌ترین مدیر ناسا در دهه‌های اخیر به حساب می‌آید. او بود که از سخنان هیجان‌برانگیز «جورج بوش» مبنی بر بازگشت انسان به ماه و رفتن به مریخ به عنوان یک پیشنهاد راهبردی فضایی نهایت بهره را برد و توانست میلیاردها دلار بودجه اضافی برای ناسا به دست آورد.

هم اکنون بیش از 17 میلیارد دلار صرف اجرای ماموریت‌های اکتشافی و تحقیقاتی به مریخ و سایر سیارات می‌شود. علاوه بر این، میلیاردها دلار صرف تحقیقات گسترده برفراز مدار زمین می‌شود که با هدف پاسخ‌گویی به پرسش‌های گوناگون در ارتباط با مسائل آب و هوایی، زمین‌شناسی و محیط زیست صورت می‌پذیرند. ناسا هم‌اکنون در حال اسکن کردن عالم به وسیله چندین تلسکوپ مداری بزرگ است تا به پرسش‌های کلیدی در ارتباط با انفجار بزرگ و کرانه‌های جهان‌ هستی پاسخ قابل قبولی بدهد.

با این همه، نزدیک به دو سوم بودجه ناسا صرف پروازهای فضایی سرنشین‌دار (شاتل‌ها) و اداره ایستگاه فضایی می‌شود. اگر چه در چارت سازمانی ناسا به پروژه‌های مرتبط به این دو حوزه، عنوان «کاوش‌های فضایی» داده شده است، اما حقیقت امر آن است که بخش عمده ماموریت شاتل‌ها و عملیات مربوط به ایستگاه فضایی بین‌المللی، در داخل جو و نه در مرزهای دوردست فضا صورت می‌پذیرد. شاید به همین دلیل است که بسیاری از دانشمندان ناسا بر این اعتقادند که بایستی بخش قابل ملاحظه‌ای از بودجه‌ای که صرف اجرای ماموریت‌های سرنشین‌دار به فضا می‌شود، به بخش روباتیک و هوش مصنوعی منتقل شود، آقای گریفین اما با این مسئله مخالف است و در توجیه نظر خود، به پیشرفت‌های خیره کننده ناسا در «ده آپولوها» و نقش پررنگ فضانوردان در کاوش‌های فضایی اشاره می‌کند و می‌افزاید: «رفتن به فضا بدون حضور انسان و صرفا از طریق ارسال رویات‌‌ها، به علوم فضایی جنبه‌ای غیرانسانی و ناملموس می‌دهد.» حقیقت آن است که در دوران اوج حضور انسان در فضا، سهم ماموریت‌های سرنشین‌دار ناسا از کل بودجه این سازمان، فقط یک ششم بود. با این حال، بایستی نظرات و علائق مالیات‌پردازان آمریکایی که ‌تامین‌کننده اصلی بودجه ناسا به شمار می‌آیند، را نیز مد نظر داشت.

هم اکنون ناسا به دنبال جانشین‌های شایسته‌ای برای شاتل‌های فضایی است و یکی از بهترین گزینه‌های موجود برای ناسا، نسل جدید موشک‌های فضایی موسوم به «آرس» (Ares) و فضا پیماهای مدرن «اوریون» (Orion) است که به عقیده مدیران ارشد ناسا می‌توانند راه را برای گردشگری فضایی بدون نیاز به گذراندن دوره‌های آموزشی طاقت‌فرسا و محدودیت‌های فراوان هموار سازند.

رقبای فراوان و سرسخت

ناسا از همان آغاز، رقبای سرسخت و پرتلاشی داشته است که نخستین آنها، سازمان هوافضای شوروی سابق (روسیه کنونی) و قوی‌ترین آنها، سازمان‌های فضایی اروپا، ژاپن و چین به شمار می‌آیند. نزدیک‌تر شدن رقبا به ناسا از لحاظ فنی  و علمی موجب شده تا تلاش‌های آقای گریفین برای جذب بودجه بیشتر برای فعالیت‌هایی چون فرستادن انسان به ماه و مریخ، جدی‌تر و پردامنه‌تر شود. علاوه بر سازمان‌های فضایی ملی و دولتی، بسیاری از شرکت‌های خصوصی نیز در راستای رفتن به فضا و یا نقش آفرینی در زمینه اکتشافات و اطلاع‌رسانی فضایی گام بر می‌دارند.

برنامه پروازهای تجاری به فضا چند سالی است که آغاز شده است و گردشگران فضایی در حال نام‌نویسی در آژانس‌های مسافرتی فضایی هستند. جدیدترین تحول در این زمینه، به آماده شدن «ریچارد گریوت»، از طراحان موفق و مشهور بازی‌های رایانه‌ای، برای مسافرت به ایستگاه فضایی در اکتبر سال جاری (2008) مربوط می‌شود. به‌طور کلی، روند «گردشگری فضایی خصوصی» به گونه‌ای پیش می‌رود که موجبات ناخشنودی ناسا را فراهم کرده است؛ چرا که موفقیت این سازمان را در برابر رقیب دیرینه‌اش یعنی سازمان هوافضای روسیه که گام‌های مثبت و امیدوارکننده‌ای در زمینه بردن گردشگران خصوصی به فضا برداشته است، تضعیف می‌کند.

رفتن آقای گریوت به فضا صرفا با انگیزه‌های گردشگری و ماجراجویانه صورت نمی‌پذیرد بلکه دارای اهداف علمی و تحقیقاتی نیز هست؛ قرار است آقای گریوت، چند داروی پروتئینی مخصوص را در فضا مصرف کند که به عنوان غذای فضانوردان در سفرهای فضایی تولید می‌شود. علاوه بر این، قرار شده است تا او چند «ای‌میل گران‌قیمت» برای دوستان و همکارانش بر روی زمین بفرستد. (گران‌قیمت از آن جهت که ناسا در ازای فراهم آوردن امکانات برای ارسال این ای‌میل‌ها،350 هزار دلار از او طلب کرده است!)

یکی دیگر از رقبای اصلی ناسا، شرکت گوگل است که اگر چه در زمینه اینترنت فعالیت می‌کند، اما در عرصه اطلاع‌رسانی فضایی، نقش مهم و حساس بر عهده دارد.

چندی پیش «اریک اشمیت»، مدیر اجرایی شرکت گوگل، از ناسا خواست تا با ایجاد سیستم‌های باز اطلاعاتی، کاربران اینترنت را با فضا و اکتشافات فضایی آشناتر کند. شرکت گوگل به نوبه خود گام‌های مهم و ارزشمندی در این زمینه برداشته است: پروژه‌های انقلابی و معروفی چون Google Earth و Google Moon و Google Mars همگی با استفاده از اطلاعات جمع‌آوری شده از ناسا به مرحله اجرا درآمده‌اند. حال زمان آن فرا رسیده تا ناسا خود راسا و مستقیما وارد کارزار شود و راه خود را از گوگل که خواهان جمع‌آوری و ارائه اطلاعات جمع‌آوری شده توسط شرکت‌‌های فضایی وابسته به خود است، جدا کند. بد نیست بدانید که چندی پیش، گوگل یک جایزه 30 میلیون دلاری تعیین کرد که به نخستین انسانی که بتواند بر روی ماه رانندگی کند، اعطا خواهد شد.

آری، هنگامی که در سال 1961، تصاویر تلویزیونی مربوط  به راهپیمایی «نیل آرمسترانگ» و «باز آلدین» بر روی ماه جهان را تکان داد، هنوز شرکت گوگل به وجود نیامده بود تا بتواند با ایجاد سیستم‌های مجازی، در عرصه اطلاع‌رسانی فضایی نقش‌آفرینی کند. بنابراین باید منتظر ماند و دید که رقابت ناسا و گوگل در این زمینه به چه نتایجی منتهی خواهد شد.

گردآوری: محسن مرادی

بیست و نهم جولای سال جاری (8مرداد) مصادف بود با پنجاهمین سالگرد تاسیس سازمان فضایی ملی آمریکا. حال که نیم قرن از فعالیت این سازمان مشهور می‌گذرد، این پرسش اساسی مطرح است که آیا می‌توان به بازگشت ناسا به دوران اوج خود در دهه‌های 1960 و 1970 امید داشت یا اینکه باید شاهد افول این مرکز بزرگ تحقیقات هوا- فضا بود؟

هنگامی که از «مایکل گریفین»، رئیس سازمان فضایی ملی آمریکا (ناسا) پرسیدند که در جشن تولد پنجاه سالگی این سازمان، آرزوی دریافت چه هدیه‌ای دارد، پاسخ داد: «بودجه اضافه و کافی برای سازمان درک بهتر از شرایط و موقعیت کنونی.»

ناسا تا رسیدن به مرز پنجاه سالگی، فراز و نشیب‌های بسیاری را پشت سرگذاشته است. این سازمان در 29 جولای سال 1958 و در واکنش به پرتاب نخستین ماهواره شوروی یعنی «اسپوتنیک»؟ در اکتبر 1957، تاسیس شد هنگامی که «یوری گاگارین» به عنوان نخستین فضانورد تاریخ بشر در آوریل 1964 به فضا رفت، اهمیت و جایگاه حساس سازمان فضایی ملی آمریکا برای حضور قدرتمندانه در میدان رقابت با شوروی، ابعاد گسترده‌تری یافت.

«جان اف. کندی»، رئیس جمهور وقت ایالات متحده آمریکا، در واکنش به سفر گاگارین به فضا گفت: «آمریکا باید تا پایان همین دهه (دهه 1960) به ماه برود». برای رسیدن به این هدف، بودجه‌ای معادل یک درصد تولید ناخالص داخلی ایالات متحده آمریکا در اختیار ناسا قرار گرفت. به عقیده آقای گریفین، در آن زمان مسئله رفتن آمریکایی‌ها به فضا، نه صرفا یک مسئله فنی و علمی بلکه یک نوع تلاش برای کسب غرور ملی و نمایش اقتدار و سربلندی جامعه باز عربی تلقی می‌شد و چنین بود که پروژه عظیم و معروف «آپولو» آغاز شد. مجریان این پروژه ملی، نه هیپی‌های مو بلند و تهی مغز آمریکایی بلکه مهندسان خوش‌لباس و مرتبی بودند که از بزرگانی چون «باک راجرز» و «ایزاک آسیموف» تاسی می‌جستند و توانستند خیلی زود، توجه جهانیان را به برنامه‌های ناسا جلب کنند. رفتن آمریکایی‌ها دیگر در زمینه اکتشافات فضایی، مهر تاییدی زد بر این مدعا که با صرف بودجه کافی و برنامه‌ریزی دقیق می‌توان به موفقیت‌های درخشانی در فضا دست یافت.

با این همه، تب تند رفتن به فضا نزد آمریکایی‌ها خیلی زود فروکش کرد و کاغذ بازی‌های اداری و هیاهوهای تبلیغاتی جای نوآوری‌های فنی و مهندسی را گرفت.

شاید اگر در همان زمان، ناسا به فعالیت‌هایش خاتمه می‌‌داد و تن به بازنشستگی زودتر از موعد می‌سپرد، وجهه و اعتبار درخشانش بیشتر حفظ می‌شد، زیرا وضعیت این سازمان پس از فروکش کردن رقابت‌های فضایی به گونه‌ای رقم خورد که راه را برای جوان‌های آرمان‌گرا و احساساتی که در آغاز زمام امور ناسا را در دست گرفتند و موفقیت‌های چشم‌گیر را برای این سازمان کسب نمو کردند، بست و خیلی زود آنها را به سمت و سویی برد که فقط به فکر بقای سازمان باشند و نه بلندپروازی و نوآوری‌های گسترده. علاوه بر این، صرف میلیاردها دلار برای برنامه‌های زیاده‌خواهانه‌ای چون برنامه شاتل‌های فضایی و یا ایجاد ایستگاه‌ فضایی در مدار زمین با هزینه‌ای معادل 100 میلیارد دلار که در عین پرهزینه‌ بودن فاقد ارزش علمی قابل توجهی بودند، موجب زیر سوال رفتن ماهیت وجودی و عملکردی ناسا در سال‌های بعد شد.

گردآوری: محسن مرادی

ادامه دارد...

کارتی که میبینید، طرح جدیدی است که برای بلیت های هواپیما در نظر گرفته شده است. این کارت هوشمند حاوی اطلاعات کامل پرواز شما به صورت آنلاین میباشد که در صورت تغییر در اطلاعات مانند تاخیر یا کنسل شدن پرواز، به صورت خودکار توسط گیرنده های این کارت اطلاعات را به شما نشان خواهد داد. اما این کارت توانمندی های دیگری نیز دارد!

وار کناری این کارت، به صورت یک نوار قابل جداسازی میباشد که به اندازه مچ دست شما طراحی شده است. در دو سوی این نوار دو دکمه مغناطیسی وجود دارد که در صورت اتصال با یکدیگر، به عنوان باتری فعال شده و روی این نوار اطلاعات دیجیتالی نشان داده خواهد شد. این اطلاعات شامل ساعت، تاریخ و مشخصات پرواز شما می باشد که در طی سفر شما مفید خواهند بود.

فضاپیمای سایوز (به فارسی: اتحاد)  پرکارترین، پراستفاده‌ترین و پرعمرترین فضاپیمای سرنشین‌دار جهان است.

به نقل از همشهری این فضاپیما در اوایل دهه 60 میلادی زیر نظرسرگئی کارالیوف ابتدا به منظور سفر انسان به ماه طراحی شد. پس از پایان مسابقه فضایی برای رسیدن به ماه، سایوز برای حمل فضانوردان شوروی سابق و سایر کشورها به ایستگاه‌های فضایی سالیوت و آلماز مورد استفاده قرارگرفت.

فضاپیمای سایوز در سال 1975 میلادی در طی پروژه آزمایشی آپولو - سایوز نقش مهمی بازی کرد و پس از آن وسیله اصلی برای رفت و آمد به ایستگاه فضایی میر بود.

امروزه، گونه‌های جدید فضاپیمای سایوز برای فرستادن فضانوردان به مدار زمین و ایستگاه فضایی بین‌المللی بکار می‌روند. در آینده از سایوز برای سفر به ماه استفاده خواهد شد.

نخستین پرواز آزمایشی و بدون سرنشین سایوز در تاریخ 7 آذر سال 1345 (28 نوامبر 1966) و نخستین پرواز سرنشین‌دار آن در تاریخ 3 اردیبهشت 1346 (23 آوریل 1967) انجام شد.

برای پرتاب سایوز به مدار زمین، از پرتابه‌ای موشکی به همین نام یعنی پرتابه سایوز استفاده می‌شود.

در تاریخ 27 شهریور سال 1385 (18 سپتامبر 2006) انوشه انصاری توسط فضاپیمای سایوز تی‌ام‌ای-9 به ایستگاه فضایی بین‌المللی پرواز كرد.

برنامه شوروی برای سفر به ماه ابتدا بر این اساس بود که سه بخش فضاپیمای ماه‌نورد بطور جداگانه به فضا پرتاب شوند، در مدار زمین به هم متصل شده و فضاپیمای بزرگتری تشکیل دهند.

به علت پیچیدگی عملیاتی، این طرح به دو پرتاب جداگانه تغییر پیدا کرد و در نهایت تبدیل به پرتاب کل فضاپیما در یک نوبت شد.

فضاپیمای سایوز برای اجرای طرح سوم طراحی و ساخته شد، و نخستین فضاپیمایی بود که می‌توانست در فضا مستقل عمل کند، هدایت شود و به فضاپیماهای دیگر متصل گردد.

سایوز ماه‌نورد، زوند نام داشت و با کُد L1 شناخته می‌شد. همزمان با سایوز ماه‌نورد، گونه‌ای دیگر از سایوز نیز در اواسط دهه 60 میلادی مختص عملیات در مدار زمین طراحی شده بود که با کد 7K-OK شناخته می‌شد. قرار بر این بود که از این گونه در مدار زمین برای تمرین عملیات سفر به ماه استفاده شود.

 پروژه آزمایشی آپولو - سایوز

پروژه آزمایشی آپولو - سایوز نخستین ماموریت فضایی مشترک بین آمریکا و شوروی و نخستین همکاری فضایی بین‌المللی بود.

این ماموریت در 15 ژوئیه سال 1975 آغاز شد و در طی آن، فضاپیمای آمریکایی آپولو و فضاپیمای روسی سایوز در مدار زمین به هم متصل شدند و فضانوردان آنها باهم عملیات مشترکی به انجام رساندند.

پروژه آپولو - سایوز چه به لحاظ فنی و چه از نظر سیاسی عملیات مهمی محسوب می‌شود.

این پروژه در اصل برنامه‌ای نمادین و سیاسی در دوره‌ای از تنشزدایی بین روابط ابرقدرت‌های شرق و غرب بود. با این حال، فضانوردان در طی آن آزمایش‌های علمی و فنی مهمی را به انجام رساندند.

از جمله آزمایشات علمی می‌توان به ایجاد خورشیدگرفتگی مصنوعی توسط آپولو اشاره کرد، تا فضانوردان روسی در سایوز بتوانند از این فرصت استفاده کرده، برای نخستین‌بار از فضا از تاج خورشید عکسبرداری کنند.

همچنین پروژه آپولو- سایوز برای مهندسان آمریکایی و روسی این امکان را فراهم کرد که کارکرد سیستم‌های فضایی‌ متفاوتشان را با هم هماهنگ کنند.

نتایج این هماهنگی بعدها برای اتصال فضاپیمای شاتل آمریکا به ایستگاه فضایی میر و نیز ساخت ایستگاه فضایی بین‌المللی بکار رفت.

در اوایل دهه 1970 میلادی، در دوره‌ای موسوم به تنشزدایی برای مدتی یخ‌های سیاسی بین دو قطب غرب و شرق یعنی آمریکا و شوروی ذوب شد.

ریچارد نیکسون نخستین رئیس جمهور ایالات متحده بود که به مسکو سفر کرد. برژنف و نیکسون مذاکراتی را جهت کاهش خصومت و رقابت نظامی بین دو کشور و افزایش همکاری دوجانبه آغاز کردند.

نقطه عطف این همکاری‌های دوجانبه، همکاری در عرصه فضایی بود و منجر به امضای موافقتنامه «پروژه آزمایشی آپولو - سایوز» در 24 مه 1972 بین ریچارد نیکسون و الکسی کاسیگین در مسکو شد.

طی این موافقتنامه، قرار بر این شد که فضاپیماهای سایوز و آپولو در مدار زمین با هم ملاقات کرده و متصل شوند و فضانوردان روسی و آمریکایی در مدار زمین میهمان هم باشند.

در سال 1977 ، نیکلای استپانوویچ چرنیخ ستاره‌شناس روس موفق به کشف سیارکی شد که آن را «سیارک 2228 سایوز - آپولو» نامید.

گردآوری: محسن مرادی

هواپیماها و خودروهای آینده احتمالا با استفاده از کاغذهای سخت، گویای تنها سختی آنها نیست؛ بلکه به لطف بهره گیری از فناوری نانو، دانشمندان در حال دستیابی به دانش کاربردی و خیره کننده ای کاربردی هستند که با استفاده از آن می توان پوشش های بسیار سبک و در عین حال فوق العاده مقاوم در برابر فشار و سایر تغییرات محیطی ارائه کرد.

این فناوری نوین بیشتر شبیه کاغذهای کربنی معمولی است، اما به عقیده دانشمندان نباید از ویژگی های خاص نهفته در دل آن غافل شد. به گفته آنها می توان از این کاغذها که انقلابی نوین در دانش سازه سازی جهان ایجاد می کند، برای طراحی و ساخت طیف وسیعی از محصولات، از هواپیماها گرفته تا صفحات نمایشگر استفاده کرد.

این کاغذها زمانی که در کنار یکدیگر قرار می گیرند و ترکیب ویژه ای  تولید می کنند، پوششی 10 بار سبک تر اما 500 بار محکم تر از فولاد به وجود می آورند. برخلاف مواد ترکیبی و به اصطلاح کامپوزیتی سنتی و رایج، این کاغذهای جدید، همچون مس یا سیلیکون از ضریب بالای انتقال جریان الکتریسیته برخوردارند و در عین حال گرما را همچون برنج یا فولاد پخش می کنند. وید آدامز از دانشگاه رایس امریکا می گوید: این کاغذ نانویی کربنی همان محصولی است که دانشمندان بسیاری، سال ها برای ارائه آن یا حداقل محصولی مشابه آن، تلاش های گسترده ای کرده اند.

ایده استفاده از این نوع کاغذها برای طراحی و ساخت بسیاری از محصولات و سازه ها از مدت ها پیش در میان دانشمندان مطرح بود، اما هیچ گاه امکان تحقق آن وجود نداشت. با این حال اکنون محققان دانشگاه فلوریدا می گویند به پیشرفت های قابل توجهی برای ارائه تجاری این فناوری دست یافته اند.

این کاغذها از مولکول های کربنی لوله شکلی ساخته شده اند که 50 هزار بار باریک تر از موی انسان هستند. به واسطه ی ویژگی های منحصر به فرد این ماده، دانشمندان بر این باورند که می توان از آن برای ساخت پوشش های بسیار سبک و در عین حال مستحکم به منظور استفاده در سازه هایی نظیر خودروها و هواپیماها استفاده کرد. نتیجه این فرآیند کاهش مصرف انرژی خواهد بود و از آن گذشته دانشمندان طیف گسترده ای از کاربردها را برای این مواد در نظر گرفته و معتقدند می توان در ساخت رایانه های قدرتمندتر، صفحات ارتقا یافته تر نمایشگرها و بسیاری از محصولات دیگر از آنها استفاده کرد.

دانشمندان موفق شده اند Buckpaperها (فیلم های بسیار نازک و مستحکم) را با کسر جزیی از قدرت و استحکام ارائه کنند و قیمت تمام شده برای آنها بسیار بالا بوده است. امام محققان دانشگاه فلوریدا تلاشی را آغاز کرده اند که طی آن تکنیک های نوین ساختار سازی ارائه می شود که در آینده ای نه چندان دور جای تکنیک های فعلی را خواهد گرفت. لس کرامر، مدیر متخصصان مرکز کنترل موشکی شرکت لاکهید مارتین که همکاری مالی نزدیکی با دانشگاه فلوریدا در این پروژه دارد، می گوید: اگر این ایده نوین در قالب محصولی تجاری ارائه شود، بازی تغییر خواهند کرد و بی شک دانش هواپیماسازی جهان نیز دچار تغییر و تحولات اساسی خواهد شد.

ادامه دارد...

گردآوری: محسن مرادی

اگر قرار باشد تنها نام یک نفر را به عنوان حامی اصلی و غیرقابل انکار خصوصی سازی سفر به فضا مطرح کنیم، رنه آنسلمو نامزد شماره یک خواهد بود. وی که در سال 1995 چشم از جهان فروبست، با پایه گذاری شرکت PanAmSat نظام قطبی شده و انحصار دولتی ارتباطات ماهواره ای را درهم شکسته و مقدمات باز شدن پای شرکت ها و مؤسسات خصوصی به عرصه هیجان برانگیز سفرهای فضایی را باز کرد. در حقیقت وی برای این که اعتراض خود به انحصارطلبی دولتها در عرصه سفرهای فضایی را به وضوح نشان دهد، طرح گرافیکی را نیز روی ماهواره ساخت شرکت خود درج کرد و با پرتاب ماهواره خود به فضا، آن را به جهانیان عرضه نمود.

این نگرش جاه طلبانه و صد البته جسورانه، سرآغازی امیدوار کننده برای ظهور پیشگامانی در این عرصه بود. برت روتمان ابداع کننده SpacShipOne، الون ماسک رئیس SpaceX و سر ریچارد برانسون رئیس مبتکر گروه شرکت هایی که مالکیت Virign Galactic را در اختیار دارند، از جمله این پیشگامان بوده اند که هر یک برای خصوصی سازی تجارت و نقل و انتقال کالاها و علاقه مندان به فضا به خارج از مرزهای زمین، تلاش قابل توجهی به خرج داده اند. یکی از دلایل عمده این افراد در خصوص تلاش برای خصوصی سازی سفرهای فضایی این است که دولت های امریکا، روسیه و اروپایی طی 5 دهه گذشته در خصوص کاهش هزینه های سفر به فضا و طراحی و ساخت سیستم های ویژه حمل و نقل فضایی ناکام بوده اند. بی شک تصور پرداخت بیش از 20 میلیون دلار برای حضور یک هفته ای در فضا چندان ساده هم نیست و به نظر می رسد تنها از عهده شمار بسیار محدودی از صاحبان صنایع و رؤسای شرکت های بزرگ بین المللی برآید. پس نمی توان گفت که چنین سفرهایی شکل تحقق یافته ای از خصوصی سازی سفر به فضا باشد.

28 سپتامبر، SpaceX در قالب چهارمین تلاش خود برای شکستن مرزهای فضا، راکت فالکنl را به مدار زمین پرتاب کرد. این راکت، نخستین راکت سوخت مایع طراحی و ساخته شده به وسیله یک شرکت خصوصی است که توانسته خودرا به مدار تعیین شده برساند  صدالبته این مأموریت مهم را به هزینه ای کمتر از 10 میلیون دلار انجام دهد. این رقم معادل کمتر از نصف هزینه ای است که هم اکنون برای طراحی و ساخت ارزان قیمت ترین راکت های فعلی در سازمان ها و مراکز دولتی صرف می شود. از این رو الون ماسک امیدوار است این راکت و پرتاب موفقیت آمیز آن، اقتصاد و ساختار پرتاب ماهواره های کوچک را متحول کند. این خبر خوشحال کننده ای برای شرکت GeoOptics در پاسادنای کالیفرنیاست. این شرکت نیز در نظر دارد تا مشاهدات همیشگی زمین از فضا را به فرآیندی تجاری تبدیل کند. موفقیت به دست آمده در پرتاب راکت فالکن l مقامات این شرکت را بر آن داشته است بودجه قابل توجهی را برای طراحی، ساخت و پرتاب 24 ماهواره در نظر بگیرد.

این  ماهواره ها هر یک بالغ بر 30 کیلوگرم وزن دارند و نکته مهم این است که در جریان پرتاب هر یک از این راکت ها می توان تا چندین دستگاه از این ماهواره ها را نیز به همراه آن به مدار زمین ارسال کرد. درصورتیکه این نوع همکاری تحقق یابد می توان پیش بینی کرد یکی از منحصر به فردترین و در عین حال کلان ترین همکاری های فضایی بدون استفاده از بودجه های و منابع دولتی تحقق یابد. مغزها و متفکرانی نظیر ماسک در بازه زمانی طولانی مدت تر و به رغم پرتاب انبوهی از ماهواره ها، تلاش می کنند خانواده جدیدی از پرتاب کننده های فضایی را با الهام گرفتن از فالکن l بسازند. در نتیجه این فرآیند، هزینه ها کاهش یافته و اعتماد مردم به این سیستم های فضایی برای سفر به فضا تا ده ها برابر بیشتر خواهند شد. برنامه شرکت SpaceX شامل انتقال تجهیزات و محموله ها در کنار خدمه به ایستگاه فضایی بین المللی تا سال 2010 میلادی خواهد بود.

شرکت Virgin Galactic نیز خبرهای خاص خود را دارد. در جریان برگزاری کنگره بین المللی فضانوردان که چندی پیش و در گلاسکوی اسکاتلند برگزار شد، این شرکت سیر استراتژیک جدید درخصوص طراحی، ساخت و پرتاب سیستم های حمل و نقل فضایی ویژه مدار پایین زمین را ارائه کرد. چندی پس از آن بود که اعلام شد پروازهای آزمایشی ویژه سازمان ملی اقیانوس و اتمسفرشناسی آمریکا درخصوص استفاده از این سیستم ها آغاز می شود.

دو سیستم فضایی این شرکت که یکی راکت و دیگری هواپیمای مخصوص آن است، با هدف انتقال گردشگران فضایی به ارتفاع 110 کیلومتری زمین ساخته شده اند. این ارتفاعات معادل تعریف ارائه شده از فضاست. اما این دستاورد بزرگ درهای تازه ای را به سوی هدف استراتژیکی نظیر تجاری سازی سفرهای فضایی می گشاید. در این فرآیند با آموزش فضانوردان و انجام آزمایش های مختلف فضایی و موارد دیگر نظیر آن می تواند به درآمدزایی این صنعت کمک قابل توجهی کند.

هدف عمده این شرکت جمع آوری اطلاعات لازم درخصوص وضعیت و توزیع گازهای تاثیر گذار در تغییرات جوی مدار زمین است. این تحقیقات می تواند به ارائه مدل های رایانه ای دقیق تر از تغیرات متوالی جوی و در نتیجه تجزیه و تحلیل شرایط رای پرتاب یا عدم پرتاب سیستم های حمل و نقل فضایی خصوصی کمک قابل توجهی کند. نکته جالب دیگر آن است که سازمان ملی اقیانوس و اتمسفر شناسی آمریکا در نظر دارد تا از سیستم حمل و نقل فضایی ساخت شرکت خصوصی Virgin Galactic برای انتقال محموله فضایی موسوم به AirCore به فضا استفاده کند. این محموله شامل لوله ای ویژه به طول 150 متر با یک انتهای باز است. قرار است این لوله مخصوص از ارتفاع تعیین شده ای رها شود تا ستونی حاوی نمونه های ارزشمند از هوای اطراف زمین جمع آوری شود.

با این حال و براساس مقررات حاکم در آمریکا، فعلا این شرکت خصوصی دستمزد قابل توجهی از دولت آمریکا دریافت نخواهد کرد، اما بی شک این اقدام می تواند سرآغاز امیدوارکننده برای تحقق ایده های رنه آنسلمو باشد.

گردآوری: محسن مرادی

اعلام برنامه پژوهشگاه هوافضا برای پرتاب راكت‌های كاوش 3 و 4 و نخستین راكت ایرانی حامل موجودات زنده به فضا در گفت‌و‌گوی ایسنا با معاون پژوهشی پژوهشگاه مورد توجه رسانه‌ها و سایت‌های مختلف خبری جهان قرار گرفت.

پایگاه خبری تخصصی «ست نیوز دیلی» در مطلبی با عنوان «حیوانات، مسافران آینده راكت ایرانی هستند» با اشاره به اظهارات اخیر دكتر محمد ابراهیمی كه در پی پرتاب موفق‌آمیز راكت ایرانی «كاوش -2» در گفت‌و‌گو با ایسنا از برنامه‌ریزی برای پرتاب راكت‌های كاوش 3، 4 و راكت‌های دیگر و پیگیری اعزام موجودات زنده از قبیل حیوانات كوچك مثل موش به فضا خبر داده بود، نوشت: «ایران كه همواره بر غیر نظامی بودن طبیعت برنامه‌های فضایی خود اصرار داشته است در نظر دارد، حیواناتی را به عنوان یك گام مهم در نخستین پرواز فضایی سرنشین‌دار خود به فضا بفرستد.

این خبر از سوی محمد ابراهیمی یكی از مقامات هوافضای ایران اعلام شده است.

به گفته ابراهیمی در آینده نزدیك در پرتاب راكت‌های كاوش 3 و 4 از حیوانات به عنوان مسافران آزمایشی استفاده خواهند كرد.

چهارشنبه گذشته كاوش ــ 2 با موفقیت پرتاب شد. بار این كاوشگر یك راكت، یك آزمایشگاه فضایی و یك سیستم احیا بوده است.

این راكت ایرانی به طور كامل قادر است، یك بار كوچك را بسته بندی كرده و سپس دوباره با درجه بالای جریان وارد اتمسفر زمین شود.

در آخرین پرتاب فشار هوا و سرعت باد و همچنین مجموعه‌ای از سایر آزمایشات در ارتفاع 50 تا 200 كیلومتری بالای زمین تجزیه و تحلیل شدند.»

پایگاه علمی «یونیورس تودی» نیز در گزارشی با عنوان «ایران، حیوان به فضا می‌فرستد»، به اظهارات دكتر محمد ابراهیمی از پژوهشگاه هوافضا اشاره و اعلام كرد: «در آینده نزدیك راكت‌های كاوش 3 و 4 از حیوانات به عنوان مسافران آزمایشی استفاده خواهند كرد.

مهندسان ایرانی تلاش خواهند كرد پروازهای آزمایشی بیشتری را برای پرتاب یك ماهواره كارآمد در مدار با یك راكت بزرگ به نام راكت سفیر امید انجام دهند.

هیچ اطلاعاتی اعلام نشده كه چه نوع حیواناتی برای این كار انتخاب شده‌اند.»

«ریانووستی» روسیه هم اعلام كرد: «ایران در نظر دارد راكتهای اكتشافی همراه با حیوانات به فضا بفرستد و راه را برای پروازهای سرنشین دار هموار كند.

محمد ابراهیمی ــ معاون رییس انستیتو تحقیقات هوافضای ایران اعلام كرد: ایران قرار است راكتهای كاوش 3 و 4 به فضا بفرستد.

نووستی در گزارشی با اشاره به پرتابهای قبلی راكت‌های ایرانی به اهداف این پرتاب‌ها و موضوعات آزمایش شده از جمله تحلیل فشار هوا و سرعت باد پرداخته و پیشرفت‌های ایران در حوزه هوافضا را مورد توجه قرار داد.

سایت‌های خبری و رسانه‌های دیگر نیز با تیترهایی چون «حیوانات ایرانی گردشگران فضایی خواهند شد» به برنامه‌های فضایی آتی ایران پرداخته‌اند.

گردآوری: محسن مرادی